Jak zostać prosumentem na starych zasadach?

Chcesz zostać prosumentem na starych zasadach? Dziś jest to możliwe wyłącznie dla osób i podmiotów, które złożyły do operatora systemu dystrybucyjnego kompletny wniosek o przyłączenie mikroinstalacji OZE najpóźniej 31 marca 2022 roku. Tylko taki wniosek gwarantuje rozliczenia w systemie opustów przez 15 lat od przyłączenia, niezależnie od późniejszych zmian prawa i modelu rozliczeń dla nowych prosumentów [1][4][5][8].

Jeśli wniosek został złożony terminowo i prawidłowo, przysługuje rozliczenie nadwyżek energii w systemie opustowym przez pełne 15 lat od momentu przyłączenia. Jeżeli nie, obowiązuje już model net billing, który rozlicza energię po średniej cenie hurtowej i jest mniej korzystny niż historyczny system opustów [1][8].

Czym są stare zasady rozliczeń prosumenta?

Stare zasady to rozliczenia w systemie opustowym. Polegają na wprowadzaniu nadwyżek energii do sieci i późniejszym odbieraniu ich wartości, zwykle z zastosowaniem współczynnika opustu 1:1 lub 0,8:1 zależnie od mocy mikroinstalacji. Uprawnienie trwa 15 lat od dnia przyłączenia mikroinstalacji do sieci dystrybucyjnej [1][6][8].

Mechanizm opustów działa jak bezgotówkowy magazyn w sieci. Nadwyżki są rejestrowane przez licznik dwukierunkowy, a prosument może je rozliczyć w kolejnych okresach, bez konieczności sprzedaży i odkupowania energii na bieżąco. Rozliczenie następuje w ramach kompleksowej umowy ze sprzedawcą energii i umowy dystrybucyjnej z operatorem [6][9].

Kto mógł zostać prosumentem na starych zasadach?

Prosumentem jest odbiorca końcowy, który wytwarza energię elektryczną z OZE w mikroinstalacji i zużywa ją na własne potrzeby. Wytwarzanie nie może stanowić przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej danego podmiotu. Status ten dotyczy zarówno osób fizycznych, jak i przedsiębiorców oraz innych podmiotów spełniających powyższe warunki [6][2][7].

Mikroinstalacja to źródło OZE o mocy do 50 kW przyłączone do sieci o napięciu znamionowym nieprzekraczającym 110 kV. Spełnienie tych parametrów jest kluczowe, ponieważ to one wyznaczają ścieżkę formalną i uprawnienia rozliczeniowe prosumenta [2][9].

Podmiotami uprawnionymi, o ile energia nie jest wytwarzana w ramach ich przeważającej działalności, mogą być między innymi przedsiębiorcy, wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe, kościoły oraz rolnicy, z zachowaniem definicji odbiorcy końcowego i wymogów dla mikroinstalacji [7][2].

Jak formalnie wejść w system opustowy przed 31.03.2022?

Warunkiem było złożenie poprawnego wniosku o przyłączenie mikroinstalacji do operatora systemu dystrybucyjnego najpóźniej 31 marca 2022 roku. O uprawnieniu decyduje data wpływu wniosku do OSD, a nie data montażu czy uruchomienia instalacji [4].

Proces obejmował zgłoszenie mikroinstalacji do OSD co najmniej 30 dni przed planowanym uruchomieniem, wraz z wymaganymi załącznikami, w tym schematem instalacji elektrycznej. Po stronie OSD konieczny był montaż licznika dwukierunkowego umożliwiającego oddawanie i pobór energii oraz zawarcie umów niezbędnych do rozliczeń prosumenckich [6][10].

Przyłączenie musiało dotyczyć mikroinstalacji OZE o mocy do 50 kW i napięciu przyłączeniowym nie większym niż 110 kV. Finalne rozliczenia wymagały kompleksowej umowy ze sprzedawcą energii, bez której nie ma bilansowania nadwyżek i poboru energii w ramach opustów [9][2].

W praktyce komunikacja rynkowa towarzysząca zmianie przepisów wskazywała utrzymanie rozliczeń na starych zasadach dla tych, którzy spełnili kryteria przejściowe i dopełnili formalności przed wejściem w życie nowego systemu. Ci, którzy złożyli wnioski terminowo, zachowują rozliczenia opustowe przez 15 lat od przyłączenia [5][1][4].

Jak długo obowiązują stare zasady i kiedy wygasną?

Uprawnienie do rozliczeń w systemie opustowym przysługuje przez 15 lat od dnia przyłączenia mikroinstalacji do sieci. Wygaśnięcia rozpoczną się wraz z upływem tego okresu dla najstarszych instalacji. Według harmonogramu zmian pierwsza fala wygaśnięć przypadnie na 2031 rok, gdy najwcześniej przyłączone instalacje osiągną koniec 15-letniego okresu rozliczeń [1][8].

Co jeśli nie zdążyłeś z wnioskiem do 31.03.2022?

Wnioski złożone po 31 marca 2022 roku podlegają rozliczeniom w systemie net billing. W tym modelu energia oddana do sieci jest wyceniana według średniej ceny hurtowej z poprzedniego kwartału, a rozliczenie ma charakter wartościowy, co w praktyce jest mniej korzystne niż klasyczne opusty energii. Zmiana obowiązuje dla nowych prosumentów od 1 kwietnia 2022 roku [1].

Kierunki polityki i regulacji obejmują także nowe rozwiązania dedykowane różnym grupom, w tym prosumentowi lokatorskiemu, co poszerza możliwości udziału w wytwarzaniu energii z OZE dla nowych uczestników, lecz nie odtwarza historycznego mechanizmu opustów [3].

Jak utrzymać status prosumenta na starych zasadach?

Jeśli wniosek został złożony w terminie, kluczowe jest utrzymanie warunków technicznych i prawnych, w szczególności statusu mikroinstalacji, posiadania licznika dwukierunkowego oraz posiadania ważnej kompleksowej umowy ze sprzedawcą energii. Zachowanie definicji odbiorcy końcowego i niespełnianie kryterium przeważającej działalności w zakresie wytwarzania energii po stronie przedsiębiorców pozostaje niezbędne [6][9][2][7].

Przysługujący okres 15 lat liczony od przyłączenia nie ulega skróceniu z powodu samego wejścia w życie net billingu. Uprawnienie wygasa dopiero po upływie pełnego okresu, zgodnie z regułami przejściowymi potwierdzonymi w komunikatach rynkowych i informacjach branżowych [1][5][8].

Jakie wymogi techniczne i dokumentowe są niezbędne?

Niezbędny jest licznik dwukierunkowy rejestrujący energię oddaną i pobraną, bez którego nie jest możliwe poprawne naliczanie opustów. Do wniosku o przyłączenie należy dołączyć schemat instalacji elektrycznej oraz wskazać parametry mikroinstalacji i miejsce przyłączenia. Zgłoszenie należy złożyć do OSD z odpowiednim wyprzedzeniem, co najmniej 30 dni przed uruchomieniem [9][10][6].

Warunki przyłączenia dotyczą urządzeń o mocy do 50 kW oraz napięcia sieci nie większego niż 110 kV. Spełnienie tych progów jest warunkiem korzystania z reżimu przewidzianego dla mikroinstalacji w ustawie o OZE i dokumentach operatorów [2][9].

Ile energii można odebrać w systemie opustów?

W systemie opustowym prosument rozlicza nadwyżki energii z siecią z zastosowaniem współczynników opustu, co pozwala na odbiór wartości energii w kolejnych okresach rozliczeniowych. W praktyce stosowany jest opust 1:1 lub 0,8:1 zależnie od mocy mikroinstalacji, z zachowaniem 15-letniego horyzontu uprawnień od daty przyłączenia [1].

Czy miejsce przyłączenia i napięcie mają znaczenie?

Tak. Mikroinstalacja musi być przyłączona do sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym nieprzekraczającym 110 kV, co determinuje zarówno tryb przyłączenia, jak i model rozliczeń. OSD pozostaje właściwym adresatem wniosków i zgłoszeń oraz odpowiada za montaż licznika dwukierunkowego [9][6].

Dlaczego data 31 marca 2022 roku była krytyczna?

Ustawodawca wyznaczył tę datę jako granicę między systemem opustowym a nowym systemem rozliczeń dla nowych prosumentów. O prawie do opustów przesądza wyłącznie data złożenia kompletnego wniosku o przyłączenie do OSD, a nie termin montażu czy uruchomienia. Spełnienie tego wymogu pozwala korzystać z opustów przez 15 lat od przyłączenia, nawet jeśli przyłączenie nastąpiło już pod rządami net billingu [4][1].

Co różni net metering od net billingu?

W net meteringu rozliczana jest ilość energii oddanej i pobranej z zastosowaniem współczynnika opustu, bez transakcyjnej sprzedaży i zakupu energii w każdym cyklu. W net billingu nadwyżka jest sprzedawana po średniej cenie hurtowej z poprzedniego kwartału, a pobór rozliczany według taryfy zakupu, co przenosi ciężar na bilans wartościowy i zwykle obniża opłacalność względem starych zasad [1].

Kiedy skończą się stare zasady dla najwcześniejszych prosumentów?

Wygaśnięcie pierwszych uprawnień nastąpi w 2031 roku, gdy minie 15 lat od przyłączeń dokonanych w pierwszej fali. Kolejne instalacje będą traciły uprawnienia sukcesywnie po upływie swojego 15-letniego okresu, zgodnie z datą przyłączenia [8][1].

Źródła:

• [1] https://www.naturatomy.pl/prosument-rozliczenia/
• [2] https://www.gov.pl/attachment/ea0619f1-7b49-4d3f-bff3-55429d861be4
• [3] https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/rozwiazania-dot-prosumenta-lokatorskiego-przyjete-przez-rzad
• [4] https://ecosynergia.pl/blog/fotowoltaika-jak-zostac-przy-starych-zasadach/
• [5] https://www.bankier.pl/wiadomosc/Prosumenci-zachowaja-obecny-system-rozliczania-fotowoltaiki-8256403.html
• [6] https://www.ure.gov.pl/download/9/11424/BroszuraprosumentFINAL.pdf
• [7] https://columbusenergy.pl/blog/prosument-w-ustawie-o-oze-i-programach-rzadowych/
• [8] https://globenergia.pl/koniec-net-meteringu-za-6-lat-co-dalej-z-najstarszymi-prosumentami/
• [9] https://www.revoltenergy.eu/pl/blog/kto-moze-zostac-prosumentem-co-to-oznacza-i-jak-to-zrobic
• [10] https://www.metfix.com.pl/jak-zostac-prosumentem/